Có những bài học về tiền bạc, mình phải trả giá bằng cả tuổi trẻ mới hiểu được.
Mình sinh năm 96, lớn lên trong một gia đình ở tỉnh, kinh tế chưa bao giờ khá giả. Có một giai đoạn bố mình làm ăn thua lỗ, trong nhà gần như không còn gì đáng giá. Mẹ đi chợ từ sáng sớm, ai thuê gì làm nấy, có hôm tối về chỉ mang được mấy chục nghìn. Chị gái mình khi ấy đang học cao đẳng cũng phải nghỉ giữa chừng để đi làm công ty, mỗi tháng gửi tiền về phụ bố mẹ nuôi mình ăn học. Còn mình lúc đó vẫn đang học cấp 3, chỉ biết đi học rồi về, chưa từng hiểu một bữa cơm mình ăn hay một bộ quần áo mới phải đổi bằng bao nhiêu giờ lao động của người nhà. Sau này kinh tế đỡ hơn một chút, bố mẹ cùng chị vẫn cố cho mình học hết đại học vì cứ nghĩ trong nhà ít nhất phải có một đứa được học hành đến nơi đến chốn.
Những năm sinh viên mình sống rất tiết kiệm, nhưng kỳ lạ là vừa ra trường, có công việc đầu tiên với mức lương khoảng 9 triệu thì mình lại thay đổi hoàn toàn. Mình lên Hà Nội, quen một nhóm bạn có điều kiện hơn. Cuối tuần cà phê đẹp, ăn nhà hàng, tháng nào cũng mua quần áo, mỹ phẩm, điện thoại cứ ra đời mới là lại muốn đổi. Nhà mình ở quê vẫn mái ngói cũ, mẹ vẫn mặc những bộ đồ vài trăm nghìn cả năm, nhưng trên mạng xã hội của mình thì lúc nào cũng check-in resort, nhà hàng, túi xách hàng hiệu. Bạn bè mới quen cứ tưởng mình là con nhà khá giả, mình cũng chẳng đính chính, thậm chí còn cố duy trì hình ảnh ấy vì sợ người ta biết nhà mình nghèo.
Lương không đủ tiêu thì mình dùng thẻ tín dụng, vay app, mượn bạn bè. Có tháng vừa nhận lương đã phải trả hết nợ tháng trước, rồi lại vay tiếp để sống tháng sau. Có lần công ty giao mình giữ một khoản tiền đặt cọc của khách, mình còn liều lấy tạm một phần để xoay xở rồi tự nhủ cuối tháng sẽ bù lại. Nhưng nợ cứ đẻ ra nợ. Đến lúc ngồi cộng tất cả lại, mình nợ gần 400 triệu. Điều đáng sợ nhất là bên ngoài chẳng ai biết. Mình vẫn ăn mặc đẹp, vẫn đi làm bình thường, vẫn đăng những bức ảnh trông rất “ổn”. Thời gian đó mình quen một người hơn mình 5 tuổi, gia đình khá giả, đi xe đẹp, thường xuyên đưa mình đến những nơi sang trọng. Mình từng nghĩ cuối cùng mình đã gặp được người có thể kéo mình ra khỏi cuộc sống này. Mình thậm chí còn tưởng tượng chuyện kết hôn rồi mọi khoản nợ sẽ từ từ giải quyết được.
Bọn mình yêu nhau hơn 2 năm nhưng anh chưa bao giờ thật sự có ý định cưới. Khi mình nhắc đến chuyện tương lai, anh luôn lảng sang chuyện khác. Đến một lần cãi nhau anh nói thẳng: “Yêu thì được, nhưng cưới còn phải xem gia đình hai bên thế nào.” Mình hiểu ý anh. Anh biết hoàn cảnh thật của nhà mình và chưa từng nghĩ mình là người phù hợp để lấy làm vợ. Điều buồn cười là mình đã cố sống như một cô gái có điều kiện để được bước vào thế giới của người khác, cuối cùng vừa không thuộc về thế giới ấy, vừa tự làm mình ngập trong nợ.
Đúng lúc mình đang rối nhất thì bố phát hiện bệnh nặng. Ngày mẹ gọi điện báo, câu đầu tiên mình hỏi là: “Nhà mình có bao nhiêu tiền?” Mẹ im lặng rất lâu rồi bảo gần như không có. Chị gái khi ấy đã có hai con nhỏ, hai vợ chồng làm công nhân, gom được bao nhiêu đều đưa về. Còn mình, đứa mà cả nhà từng hy vọng nhất, trong tài khoản chẳng những không có tiền mà còn đang nợ vài trăm triệu. Có lần bác sĩ nói gia đình nên chuẩn bị thêm một khoản cho quá trình điều trị, mình đứng ngoài hành lang bệnh viện khóc mà không dám nói với mẹ rằng mình không còn vay nổi ở đâu nữa.
Bố điều trị được một thời gian thì mất. Trước khi mất, ông chỉ bảo mình: “Sau này sống cho tử tế, đừng để mẹ phải lo cho con nữa.” Mình nhớ câu ấy đến tận bây giờ. Sau tang lễ, dọn đồ của bố, mình nhìn thấy đôi dép đã mòn hết gót và chiếc điện thoại cũ dùng mấy năm chưa đổi. Trong khi chỉ riêng chiếc điện thoại mình đang cầm lúc đó đã hơn 30 triệu và vẫn còn đang trả góp. Mình ngồi trong phòng khóc đến sáng. Có lẽ lần đầu tiên mình thật sự hiểu mình đã sống ích kỷ đến mức nào. Mình từng tiêu vài triệu cho một bữa ăn hay một chiếc váy chỉ để chụp vài tấm ảnh, trong khi bố mẹ cả đời chẳng dám tiêu cho bản thân như vậy.
Sau đó mình nghỉ việc ở Hà Nội và về quê ở với mẹ gần nửa năm. Mình bán gần hết những món đồ có giá trị, đóng các khoản nợ nhỏ trước, rồi bắt đầu bán đồ gia dụng online. Ban đầu vốn chỉ hơn 2 triệu, ngày đầu bán được đúng 3 đơn mình cũng vui đến mất ngủ. Mình livestream, tự đóng hàng, tự đi gửi, lời được vài chục nghìn cũng ghi lại. Có thời điểm thức đến 2-3 giờ sáng để trả lời khách nhưng mình không thấy khổ bằng những ngày phải giả vờ giàu có trước đây. Sau gần 3 năm, mình trả được phần lớn số nợ, rồi quay lại thành phố làm việc và vẫn duy trì bán hàng thêm. Bây giờ thu nhập của mình cao hơn trước khá nhiều nhưng điện thoại đã dùng gần 4 năm, quần áo cũng không còn mua theo hứng nữa.
Có một thói quen hơi buồn cười là mỗi khi định mua một món đồ đắt tiền mà không thực sự cần, mình lại gọi điện cho mẹ. Chỉ cần nghe mẹ hỏi “hôm nay ăn uống đầy đủ không con?” là tự nhiên mình tỉnh táo lại. Không phải mình sống kham khổ hay cấm bản thân hưởng thụ. Mình vẫn đi du lịch, vẫn mua những thứ mình thích, chỉ là bây giờ mình luôn tự hỏi trước: mình mua vì thật sự cần và thích, hay chỉ mua để người khác nghĩ mình đang sống tốt?
Mình từng nghĩ tiền không quan trọng, tuổi trẻ thì phải hưởng thụ. Sau này mới hiểu tiền đúng là không mua được mọi thứ, nhưng vào những thời điểm gia đình cần nhất mà trong tay không có tiền, cảm giác bất lực ấy có thể ám ảnh mình rất lâu. Mình đã trả một cái giá quá lớn mới học được cách quý trọng đồng tiền và quý trọng những người đã hy sinh cho mình. Giờ mình chỉ còn mẹ, còn chị gái và các cháu, còn cả một quãng đời phía trước. Mình đã từng sống sai một lần rồi, nên không muốn vì sĩ diện hay vài phút vui vẻ mà phải hối hận thêm lần nào nữa.
Facebook Comments