Sau khi xem phóng sự mới đây nhất của VTV thì mình muốn viết lại về điều mà mình vẫn luôn áy náy nhất, dù đã qua 4 năm. Mình đã từng là một mắt xích trong chuỗi lừa đảo kỳ nghỉ, mà có lẽ hiện nay vẫn còn tồn tại.
Mình sinh ra ở ngoại thành thành phố. Từ bé đến hết cấp 3, mình rất ít khi được tiếp xúc với thế giới bên ngoài trường học, trừ những chuyến nghỉ mát mỗi năm một lần cùng công ty bố mẹ. Mình rất hướng nội, ngại giao tiếp, và mình cũng không hề giỏi khoản này. Hầu hết thời gian cả 12 năm đầu mình dồn vào học, đọc sách truyện, hoặc chơi loanh quanh trong nhà, ít bạn bè, ít va chạm.
Lên đến đại học, mình ước mơ sẽ bước ra thế giới mới, với một con người mới, cởi mở hơn và hoạt bát hơn, bởi thế giới này vẫn luôn được vận hành bởi niềm tin và lời nói. Mình, với góc nhìn non nớt của một chú ếch con 18 năm cuộc đời vẫn sống thoải mái trong chiếc giếng nhỏ của mình đã tin rằng nếu “mồm mép” và “dễ mến” sẽ mang được thế giới ngoài kia tới gần với mình hơn, mình sẵn sàng thay đổi.
Vậy là mình tham gia vào câu lạc bộ, lên phó ban, trưởng ban đối ngoại, rồi đi tình nguyện, nhưng một tháng, vài tháng, rồi một năm, mình vẫn nhút nhát, miệng vẫn chẳng thể cất lời mào đầu trong bất cứ cuộc trò chuyện nào.
“Mình phải thử tiếp thôi, mình cần làm sale, mỗi ngày nói chuyện với khách hàng, rồi còn được đào tạo nữa”.
Lúc dòng suy nghĩ đó lướt qua, hình ảnh một văn phòng vách ngăn, mỗi nhân viên một ô riêng, một điện thoại bàn, chăm sóc khách hàng để giải đáp thắc mắc ở những bộ phim Âu Mỹ cũng hiện lên cùng lúc. Mình đã tự vẽ ra kì vọng như vậy.
Thế là ngay khi giãn cách xã hội kết thúc, các cơ sở, trường học trở về làm việc trực tiếp, mình đã ứng tuyển cho một công ty sale gần trường. Thông báo tuyển dụng đăng tải mô tả công việc như sau:
– Tiếp nhận Số Điện Thoại có nhu cầu từ phòng Marketing
– Gọi điện tri ân cho khách hàng để tư vấn giới thiệu sản phẩm của Công ty và chốt đơn hàng.
– Giải đáp những vấn đề, thắc mắc, khiếu nại của khách hàng
– Báo cáo với quản lý về tiến độ và kết quả công việc hàng ngày, thực hiện những công việc khác theo yêu cầu
– Chăm sóc khách hàng cũ
Quyền lợi
– Tháng đầu nhận 100% lương cứng, từ tháng thứ 2 lương cứng nhận theo doanh số
– Lương fulltime lương cứng: 5.000.000
– Partime: gồm lương cứng 2.000.000
– Được đào tạo, giao lưu và học hỏi, có cơ hội hoàn thiện và phát huy mọi lợi thế của bản thân.
– Được làm việc và trau dồi nghề nghiệp trong môi trường chuyên nghiệp, trọng dụng tài năng, khuyến khích những đột phá và sáng tạo.
Ngày phỏng vấn công ty này cũng là buổi phỏng vấn tìm việc đầu tiên trong đời mình. Mình đã chọn trong tủ bộ váy liền thân chỉn chu nhất mình có, make up nhẹ nhàng, đến thật sớm trước giờ hẹn. Công ty là một toà nhà, như nhà mình, không biển hiệu, tầng 1 chứa đầy xe máy chật ních dẫn vào tới tận bếp trong cùng. Chị giám đốc người nhỏ nhắn, tầm m45-48, da trắng nhợt, tóc ngắn, giọng cao và liến thoắng. Chị đến bằng taxi, sau này mình mới biết dường như chị luôn đi taxi, tay cầm chiếc macbook air như một hình ảnh nhận diện.
Buổi phỏng vẫn kết thúc, chỉ sau 10 phút giới thiệu. Mình được biết nơi mình làm việc chỉ là một trong những cơ sở của công ty, tất cả là nhờ chị chủ mở ra, sau một thời gian chị làm sale sữa và nhận thấy tiềm năng ở ngành này. Cầm theo sấp kịch bản dài được soạn sẵn, liệt kê đầy đủ thoại thuốc mà công ty bán, từ gan, thận, tóc, cho tới trĩ, và cả các trường hợp khách hàng có thể từ chối. Với niềm tin rằng thuốc hiệu quả, và rằng mình cần đưa thuốc tới với những người cần nhất, mình nghiền ngẫm, nghiên cứu kĩ tờ giấy như vẫn thường học môn lịch sử, địa lí hay triết học ở trường.
Tới ngày bắt đầu làm việc đầu tiên, mình được cung cấp một danh sách tên và các số điện thoại, điạ chỉ, độ tuổi chi tiết. Hầu hết khách hàng là người cao tuổi, từ 50 trở đi, các con đi làm xa và ít kết nối. Phòng mình ở tầng hai, là cấp bậc đầu tiên trong công ty, chuyên xử lí những đơn nhỏ, mệnh giá từ 500.000 đến 1 triệu. Giá gốc của thuốc dao động từ 50 đến hơn 100.000 đồng, chủ yếu là thuốc đông y, viên nén, hoặc cũng có thể là thuộc đặt trĩ, thực phẩm chức năng. Đơn được bán với giá bao nhiêu hoàn toàn phụ thuộc vào tài năng của sale. Mình đã từng chứng kiến hai hộp thuốc với đơn giá loanh quanh 100.000 được giao đi với giá hơn 1 triệu. Nhưng vậy cũng chẳng là gì so với những đơn tầng trên đi được. Có đơn chục, cho đến vài chục triệu.
Thời gian đầu, mình bán được một vài đơn nhỏ, người nghe là các bà, các ông ở tuổi ông bà mình. Mình phải mượn danh bác sĩ, bệnh viện A, bệnh viện B, nằm lòng những chức danh ấy trong đầu. Mình phải làm cho giọng trầm xuống, ngắt nghỉ, dứt khoát cho trưởng thành, ra dáng bác sĩ hơn. Cũng có những đơn khó, khi ông bà đã mua thuốc vài lần nhưng chẳng khỏi, hoặc con cái ông bà can ngăn. Những lúc như vậy, các bác sĩ khác trong phòng sẽ ra tay giúp đỡ, và chiếc điện thoại cục gạch Nokia được truyền tay từ người này qua người khác.
Mình có nhận ra điểm bất thường không? Có. Vậy mình có tiếp tục làm không? Câu trả lời cũng là có. Và đó chính là nỗi áy náy nhất của mình trong cả đời này.
Mình đã ngưỡng mộ chị giám đốc, ngưỡng mộ sự tài lanh, nhanh nhẹn, khéo ăn nói, biết tiến biết lùi. Mình ngưỡng mộ sự thành công, tiền tài. Chị có những thứ mà mình mong muốn có được bấy lâu. Đồng thời, mình cũng sợ. Mình vô cùng sợ hãi những gì mình đang trải qua, bởi mình nghĩ có lẽ đó là cuộc đời, và cuộc đời phải vậy, kẻ mạnh sẽ thắng. Mình nhớ y nguyên câu mà chị giám đốc đã nói khi mình lưỡng lự không dám gọi “phải làm, phải luyện chứ, chưa làm đã kêu thì sao thành công được”. Chị tự hào với cơ ngơi của chị, bởi chị tài giỏi, đã đi lên từ hai bàn tay trắng, và chẳng mấy người làm được điều đó. Mình đã từng cố gắng nghiền ngẫm từng lỗi sai, điều chỉnh tông giọng và từng từ ngữ để giống như chị.
Mình nghỉ việc sau một tháng làm việc. Mình không nhớ là do mình tự nghỉ, hay được cho nghỉ do không có tiềm năng, bởi cả nửa tháng sau mình chẳng bán được lọ thuốc nào. Từ bé mình đã chẳng quen nói dối, mà “công việc” lại coi sự giả dối là khéo léo và trọng dụng. Mình không có được cái “tài năng” đó, và cũng không ít lần “sếp” khẳng định sự “vô dụng” ở mình qua những lời nói khéo.
Chỉ sau khi nghỉ việc, góc nhìn về cuộc đời của mình mới tích cực hơn. Mình nhận ra “công việc” đó chỉ là góc khuất của xã hội, là lỗ hổng trong bộ máy, và là nơi những con người lạc lối gặp nhau.
Nỗi đau là có thật với các bệnh nhân già tiền mất tật mang. Con xin gửi lời xin lỗi đến tận cùng tới những người con từng gọi tới: người bà nói giọng Hà Tĩnh, người ông sống một mình, hay đôi vợ chồng già nương tựa vào nhau ở vùng núi nào đó, cùng nhiều người khác mà con chẳng thể gọi tên, những người vẫn tin nhờ con như một người y đức. Con mong ông bà vẫn mạnh khoẻ, bệnh đã thuyên giảm, đã được chữa trị tử tế.
Ở một khía cạnh khác, mình cũng nghĩ về những người đã “làm việc” cùng mình trong căn phòng đó suốt gần một tháng trời. Khi bỏ chiếc điện thoại xuống, họ đều là những người tốt. Họ để ý khi điều hoá quá lạnh, khiến mình co ro. Họ để ý mình ăn cơm quên mang thìa, hay trưa ngủ bởi vì môt mình mình là nữ nên các anh đều lánh ra ngoài. Họ có cuộc sống, có gia đình, có cha mẹ ở quê tỉnh lẻ, có việc học cần lo, cũng có vợ con cần chăm sóc. Hầu hết họ đều hoặc không có điều kiện, hoặc chưa từng nghĩ tới việc học đại học, hay có hướng phát triển nào khác. Thế giới đối với họ dừng lại nơi mình vẫn nghĩ là u tối, là lừa lọc để vươn lên mà sống. Đương nhiên, không phải tất cả họ đều tốt, cũng không phải tất cả đều xấu. Họ đều có hai nửa trắng đen, và tỉ lệ hai nửa đó tồn tại ở mỗi người mỗi khác. Mình có ghét họ, ghét cả mình vì đã lầm lỡ. Nhưng mình cũng thương họ, vì ngoài những “chị Linh bên Cam” đi xe sang, mặc đồ hiệu, thì với nhiều người, sự lầm lỡ ấy lại là kế sinh nhai cuối cùng. Bởi vậy mình không muốn chê trách cá nhân, mình cũng không mong họ phải bị đày đoạ để trả cho cái giá họ đã lấy đi, bởi có lẽ nhiều người trong số họ cũng đã rất trăn trở rồi. Đây là lỗi hệ thống xã hội, và có thể chê trách một cá nhân cụ thể sẽ dễ dàng hơn là suy ngẫm sâu xa về mọi mắt xích. Mình mừng vì VTV đã đưa một khía cạnh của sự việc lên để cộng đồng cùng để tâm, người người càng cảnh giác. Nhưng cũng nhân đây, mong mọi người sẽ có góc nhìn mới, để dừng lại ngẫm nghĩ một chút.
Mình đã thoát ra được một thế giới tưởng như là cùng cực, xấu xí ấy, sắp sửa lên đường theo đuổi con đường học thuật tại một đất nước khác. Mình trở lại là chính mình, và nhận ra rằng ít nói một chút, trầm ngâm và “mọt sách” một chút cũng chẳng sao. Còn những “y sĩ” kia, có lẽ không được may mắn như mình, vẫn còn kẹt lại. Mình không chỉ áy náy bởi đã là một phần trong chuỗi tổ chức gây ra đau khổ cho bao người, mình còn áy náy vì ngày ấy chẳng thể đưa những người cùng cực ra khỏi vũng lầy ấy, và hiện tại vẫn chưa thể làm gì hơn.
Mình vẫn đang cố gắng, và mong rằng ở tương lai gần, khi việc học và nghiên cứu của mình đã kết thúc, mình có thể quay lại và đóng góp chút gì đó, dù chỉ nhỏ thôi, để kéo lại vài đôi tay nhuốm màu u tối. Và mong mình, và những người đọc được bài này, vẫn mãi giữ được niềm tin rằng thế giới không cần lừa lọc để tồn tại, không cần luồn cúi để có được tự do, và cũng chẳng cần hào quang để thấy rằng mình ổn.
P/s: Công ty kia mình thấy đã không còn hoạt động. Mình không rõ chị chủ vẫn tiếp tục dưới cái tên khác, hay chị đã đi trên con đường đúng đắn. Mong là vế sau..
Facebook Comments